Dimèrcs, lo 25 de març de 2015 a l'Universitat de Pau e deus Pais de l'Ador, lo hestenau Culturamerica, miaçat com jamei per las baishas de subvencions, que perpausava ua conferéncia animada per Jeyni Gonzales Tabarez. Aquera anthropolinguistica qui tribalha a l'Universitat Centrau deu Venezuela que vieneva expausar la situacion de las lengas ditas indigènas deu Venezuela e de faiçon mei globau d'America deu sud sancèra.

De hèit la reconéishença deus drets linguistics qu'ei tota nava en America latina, abans las annadas 90 la situacion taus pòples indigènes qu'èra de las maishantas (panatòri de las tèrras, aculturacion, discriminacion,imposicion de l'Espanhòu...). L'acquisicion deu dret de's diser pòple com lo de véder la soa lenga officalizada qu'ei arribada naturaument dab las refòrmas engatjadas per la Revolucion Bolivariana. Cada Pais qu'a causit diferents nivèus d'officalization. La Bolivia qu'ei anada la mei luenh en officializar las soas 36 lengas indigènas e 1 alloctòna (l'espanhòu)! Aquò que permet de muishar aus Estat com l'Estat francés que l'officializacion de mantuas lenga sus un territòri n'ei pas impossible.

 

Que parlan de pòples minoritàrias pr'amor que representan uei sonque 8% de la populacion d'America Latina, 50 millions de personas e haut o baish 826 pòples !

Un ligam qu'ei hèit uei enter la biodiversitat deu Venezuela e la diversitat de las lengas. Las causas qu'an plan cambiat çò ditz Gonzales Tabarez: "Quan èri au collègi que m'aprenon que los pòples indigènes estossen los Aztècas, los Maiàs o enqüèra los Incàs mes lo nom deus 35 pòples de venezuela n'èran pas jamei dits".

Au parat deu son viatge en Aquitània, la cercaire que podo encontrar monde de las Ikastola e de Calandreta. Que'n felicitè lo tribalh. Lo messatge que volo desliurar qu'èra "ne's cau hicar en posicion de sauvaire de la lenga pr'amor que relèga los pòples dens ua situcaion de victimizacion constanta quiei mei nociva que non pas benefica. E que'ns cau tribalhar dab las basas comunautàrias entà que los pòples eth medish e's tornen trobar ua dignitat e que's consideren chic a chic com pòples vertaders."

La venezueliana que tribalh despuish mantuns annadas dab dus pòples: lo pòple Iawarana (quasi desconegut de l'Umanitat dab 360 personas e 35 locutors) qui an perdut per partida las loas tèrras ancestraus e lo pòple Shaima anonciat desaparegut au sègle XXau.